Ινστιτούτο «Νίκος Πουλαντζάς»

Ίδρυση, σκοποί και αρχές

Το Ινστιτούτο "Νίκος Πουλαντζάς" αποτελεί συνέχεια και μετεξέλιξη της αντίστοιχης Εταιρείας που ιδρύθηκε το φθινόπωρο του 1997 με πρωτοβουλία του Συνασπισμού. Το Ινστιτούτο οργανώνεται πλέον πανελλαδικά με την δημιουργία παραρτημάτων και είναι ανοιχτό σε όσες και όσους ενδιαφέρονται να συνεισφέρουν για την επίτευξη των στόχων του.

Η συγκρότησή του αποσκοπεί στην καλλιέργεια των αξιών της Αριστεράς, στη συστηματική ανάπτυξη του προβληματισμού της σχετικά με επίκαιρα κοινωνικά, οικολογικά, πολιτικά και πολιτιστικά θέματα και στην ανίχνευση των εξελίξεων που κυοφορούνται στην κοινωνία. Βασικές αρχές της λειτουργίας του αποτελούν η προσήλωση στα ιδανικά του «σοσιαλισμού με δημοκρατία και ελευθερία», η ανεξαρτησία από σκοπιμότητες τρέχουσας πολιτικής και κομματικής συγκυρίας, η δημοκρατική λειτουργία και η διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα όλων των δραστηριοτήτων του. Τα μέλη του Ινστιτούτου ανήκουν στον ευρύτερο χώρο της Αριστεράς.

Ονομασία

Ινστιτούτο φέρει το όνομα του Νίκου Πουλαντζά θέλοντας να δηλώσει ότι ασπάζεται τις παραδόσεις της στρατευμένης αριστερής διανόησης. Με το επιστημονικό έργο του και τη στράτευσή του στο αριστερό κίνημα, ο Νίκος Πουλαντζάς αναδείχτηκε σε εξέχουσα μορφή οργανικού διανοουμένου της Αριστεράς. Το έργο του, όπως εμφορείται από τις αρχές του δημοκρατικού σοσιαλισμού και τις ιδέες του μαρξισμού, είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένο με την προσπάθεια της Αριστεράς να υπερβεί δογματικές αγκυλώσεις, να συγκρουστεί με όλες τις μορφές χειραγώγησης και να συμβάλει στην ολόπλευρη κοινωνική απελευθέρωση.

Δραστηριότητες και συνεργασίες

Ο Νίκος Πουλαντζάς ρωτάει: «Πώς θα συλλάβουμε ένα ριζικό μετασχηματισμό του κράτους, συναρθρώνοντας τη διεύρυνση και το βάθεμα των θεσμών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και των ελευθεριών (όλων των ελευθεριών χωρίς διάκριση ή ιεράρχηση) με την ανάπτυξη μορφών άμεσης δημοκρατίας στη βάση και τη διασπορά αυτοδιαχειριστικών εστιών;». Στην απάντηση αυτού του ερωτήματος, όπως και σε εκείνη όλων των συναφών ερωτημάτων που αφορούν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς, το Ινστιτούτο φιλοδοξεί να συμβάλει με όλες του τις δυνάμεις.

Προκειμένου να υπηρετήσει αυτόν τον στόχο, το Ινστιτούτο δραστηριοποιείται σε όλους τους τομείς όπου είναι αναγκαία και δυνατή η ανάπτυξη του κριτικού λόγου. Στις μέρες μας, οι δραστηριότητες αυτές δεν μπορεί παρά να σφραγίζονται από την εμφάνιση πολύμορφων κοινωνικών κινημάτων σε πολλές χώρες του κόσμου και των συνακόλουθων νέων μορφών διεθνισμού. Πρόκειται για τα κινήματα που αντιμάχονται τη νεοφιλελεύθερη καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση και που αντιστέκονται στην επανεμφάνιση εθνικιστικών, ρατσιστικών και φονταμενταλιστικών ιδεολογιών.

Προσπαθώντας να είναι πάντοτε παρών στο συναφή διάλογο που αναπτύσσεται σε ολόκληρο τον κόσμο, το Ινστιτούτο συμμετέχει στη διαμόρφωση των στόχων και της στρατηγικής της σύγχρονης Αριστεράς ως προς όλες τις διαστάσεις της (κοινωνικές, οικολογικές, φεμινιστικές, πολιτικές, πολιτιστικές κλπ). Έχοντας αποδώσει ιδιαίτερη σημασία στη συνεργασία του με ιδρύματα και εταιρείες του εξωτερικού που έχουν προσανατολισμό αντίστοιχο με το δικό του, το Ινστιτούτο είναι ήδη ιδρυτικό μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εναλλακτικής Σκέψης και Πολιτικού Διαλόγου "TRANSFORM!".

Οι φορείς-μέλη του TRANSFORM! συντονίζουν τις επιστημονικές δραστηριότητές τους, οργανώνουν εκδηλώσεις, πραγματοποιούν εκδόσεις και εργάζονται από κοινού αποσκοπώντας στην προώθηση των ιδεών και των στόχων της δημοκρατικής σοσιαλιστικής Αριστεράς στην Ευρώπη και τον κόσμο.

Το Ινστιτούτο υπηρετεί τους σκοπούς του οργανώνοντας συνέδρια, σεμινάρια, συζητήσεις, θεματικές ομάδες μελέτης και εκδόσεις. Επιδιώκει επίσης την ενίσχυση ερευνητικών έργων και τη διάδοση των αποτελεσμάτων τους εφόσον η θεματολογία τους συνάδει ρητά με τους σκοπούς του.

Για το σχεδιασμό και τη διοργάνωση των εκδηλώσεων του, το Ινστιτούτο είναι ανοιχτό σε συνεργασίες με άλλες οργανώσεις, ομοειδείς ή μη, και είναι διατεθειμένο να ενισχύει συναφείς πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται στον ευρύτερο χώρο της Αριστεράς.

 

Text Box:

Ο Νίκος Πουλαντζάς

 

Ο Νίκος Πουλαντζάς γεννήθηκε στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο του 1936. Σπούδασε νομικά και κοινωνικές επιστήμες στην Αθήνα, την Χαϊδελβέργη και το Παρίσι, στο οποίο εγκαταστάθηκε από το 1961. Μέχρι την αυτοκτονία του τον Οκτώβριο του 1979, ήταν Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο 8ο Πανεπιστήμιο του Παρισιού και Διευθυντής Σπουδών στην Ecole Pratique des Hautes Etudes. Έγινε παγκοσμίως γνωστός για τη θεωρητική συνεισφορά του στην ανάλυση του καπιταλιστικού κράτους, του κράτους εκτάκτου ανάγκης (φασισμός, φασιστικές δικτατορίες), των κοινωνικών τάξεων, των σχέσεων εξουσίας και της σοσιαλιστικής στρατηγικής. Κατά τον γνωστό κοινωνιολόγο και πολιτικό επιστήμονα Μπομπ Τζέσοπ, ο Πουλαντζάς υπήρξε ο σημαντικότερος μαρξιστής θεωρητικός του κράτους της μεταπολεμικής περιόδου.

Πέρα από το έργο του, το οποίο γνώρισε μεγάλη διάδοση σε πολλές χώρες και ιδιαίτερα στη Λατινική Αμερική, ο Πουλαντζάς είχε ενεργό ανάμειξη στο αριστερό και κομμουνιστικό κίνημα της Γαλλίας και της Ελλάδας (μέλος του ΚΚΕ και, μετά το 1968, του ΚΚΕ εσωτερικού), αποτελώντας με την στάση του ένα λαμπρό παράδειγμα οργανικού αριστερού διανοουμένου.

Στην Ελλάδα κυκλοφορούν τα βιβλία του: Οι κοινωνικές τάξεις στον σύγχρονο καπιταλισμό, Πολιτική εκουσία και κοινωνικές τάξεις, Για τον Γκράμσι: Μεταξύ Σαρτρ και Αλτουσέρ, Το κράτος, η εξουσία, ο σοσιαλισμός, Φασισμός και δικτατορία, Προβλήματα του σύγχρονου κράτους και του φασιστικού φαινομένου (μαζί με τους Ρ. Μίλιμπαντ και Ζ.-Π. Φάυ), Η κρίση των δικτατοριών: Πορτογαλία, Ελλάδα, Ισπανία.

Sponsors: